GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI 2008 YILI FAALİYET RAPORU’NA İLİŞKİN YORUM ve KINAMA

Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığı Strateji Geliştirme Daire Başkanlığı'nca hazırlanan 2008 yılı faaliyet raporunda yer aldığı üzere; 01.01.2008- 31.12.2008 tarihleri arasında denetim elemanları tarafından yapılan vergi incelemeleri sonucunda;
- 113.073 adet rapor yazılmış,
- 78.838.889.618 TL matrah üzerinden;
- 211.092.889.340 TL matrah farkı,
- 4.692.368.482 TL matrah farkı üzerinden tarh edilen vergi,
bulunmuştur. Öte yandan; vergi denetim birimleri itibarıyla 2008 yılı vergi inceleme sonuçlarının ise aşağıdaki gibi olduğu görülmektedir:

2008 Yılı Vergi İnceleme Sonuçları

Tablodan anlaşılacağı üzere; 2008 yılında Vergi Denetmenleri tarafından yapılan vergi incelemelerinin vergi inceleme elemanları tarafından yapılan toplam vergi incelemelerine oranı ise yüzde 93’dür. Tablonun analizinden çok önemli bir sonuç daha ortaya çıkmaktadır. Bu sonuç; böylesine büyük vergi denetim gücünün daha objektif ve etkin işlerde kullanılması gereğidir. Vergi denetim gücünün %80’nini oluşturan Vergi Denetmenleri, harcanan zamana ve mesaisine değmeyecek, maliyeti karşılamayacak katma değer yaratmayacak inceleme ve diğer işlerle uğraştırılmamalıdır.. Esasen, bu gücün daha objektif ve etkin işlerde kullanılması halinde, denetimden beklenen verim artacak olup, vergi kayıp ve kaçağının asgari düzeye indirilmesi, vergide adalet ilkesinin uygulanması mümkün hale gelecektir. Aksi durumda; vergi denetiminin amacından uzaklaşılmaktadır. Kaldı ki; Vergi Denetmenleri’nin inceleyecekleri mükellefleri seçme şansı, çalışma şekli itibarıyla hemen hemen hiç bulunmamaktadır. Diğer taraftan; Vergi Denetmenleri sadece vergi incelemesi yapmamaktadır. Teftiş ve soruşturmanın yanı sıra, geniş kapsamlı verilen bir çok işi ülke çapında gerçekleştirmektedir. Bu ve benzeri çalışma sonuçları yukarıda yer alan benzeri istatistiki sonuçlara yansımamaktadır.

Gelir İdaresi Başkanlığımızın vizyonu; her türlü ekonomik yapı ve aktiviteyi geliştiren, kavrayan, güvenilir, etkin, şeffaf, küresel boyutta öncü ve örnek idare olmaktır. Temel değerleri ise; güvenirlilik, adalet, tarafsızlık, etkinlik, saydamlık, sorumluluk bilinci, çözüm odaklılık, yetkinlik, sürekli gelişim ve katılımcılıktır. Bu çerçevede her yıl hazırlanan faaliyet raporlarında; gelir idaresinin diğer denetim birimi olan Gelirler Kontrolörlerinin vergi incelemeleri ve diğer çalışmaları detaylı bir biçimde yer alırken; Vergi Denetmenleri tarafından yapılan vergi incelemelerinin sonuçları ve diğer çalışmaların detaylarına hiç yer verilmemektedir. Geçen yıl hazırlanan 2007 yılı faaliyet raporu da aynı şekilde olduğundan, gerekli uyarılar yapılmış idi. Bu tip davranışlar ve hareket tarzıyla Vergi Denetmenleri camiasını, yaptığı işleri küçük ve önemsiz göstermek mümkün değildir. Bilakis; tam tersine mesleğimizin önemi daha da artmaktadır. İdari kadrolarda bulunan bazı bürokratların, bulunduğu makamın tüm çalışanları temsil ettiğini unutup, geldiği denetim birimini temsil etmesi, hak ve menfaatlerini koruması; sadece ve sadece öfke, soğukluk, huzursuzluk getirmektedir. Gelir İdaresi Başkanlığımızın vizyonuna ters, kamuoyunu doğru bilgilendirme ilkesine aykırı, emeği ve alın terini hiçe sayan bu durumu camia olarak kınıyoruz. Ayrıca, uyarılara rağmen ısrarla bu tutumu sürdüren, faaliyet raporunu hazırlayan ilgili bürokratı ve/veya bürokratları yeni Gelir İdaresi Başkanımız Mehmet KİLCİ’ye şikayet ediyoruz.

Vergi Denetmenleri Derneği alıntıdır http://www.vdd.org.tr/

 İstanbul’da kimin vergi rekortmeni olduğunun bilinmediğine dair estirilen rüzgâr sonrası Maliye Bakanlığı açıklamayı yaptı; Doğan Holding Yönetim Kurulu Başkanı Aydın Doğan 13 milyon liraya yakın tahakkuk eden vergi ile 11’inci kez İstanbul vergi şampiyonu.
            Türkiye vergi rekortmeni ise yaklaşık 18 milyon TL ile M. Rahmi Koç. Peki, bu rakamların ve rekortmenliğin ülkeye ne faydası var? Göz boyamadan, reklâm vesilesi yapılmasından öteye bir katkısı yok. Aksine sayısız zararı var.

            Mesela, 10 milyar dolar ciro yapan Koç Gurubu patronun ödediği vergi rakamı 18 milyon TL diye algılanıyor. Maliye Bakanlığı başta bu yanlışı düzeltmeli.

            Çünkü, Türkiye’de bir kişinin ve ona ait tüm şirketlerinin kazançlarının birleştirilerek vergilendirilmesine (konsolidasyon) yönelik bir sistem yok. Dolayısıyla vergi rekortmeni listesinde gördüğümüz bazı isimlerin şirketleri 8–10 milyar dolar ciro deklare etmelerine rağmen, şirketleri adına ne kadar kurumlar vergisi ödediklerini bilmiyoruz.

            Ülkemizin önde gelen holdingleri, büyük gurupları, şirketleri kanalıyla devlete kazançları üzerinden ne kadar vergi ödediklerini açıklamak yerine patronlarının ne kadar şahsi gelir vergisi ödediğiyle gündeme geliyorlar. 13 – 18 milyon TL vergi rekoru diye takdim ediliyor. Bu sistemle açıklanan rekortmenler ve gösterilen rakamlar Türkiye’ye yakışmıyor. Sadece yıllar öncesinin vergi rekortmeni Matild Manukyan’ı her defasında özlemle hatırlatıyor. 

            Vergide Gerçek Rekor Rakamları Yok

            Oysa bu kadar ciro yapan şirketlerin, cironun belli oranı kadar devlete vergi ödediğini görmek gerekir. Genellikle bu şirketlere bakıldığında ödenen vergiler diye, devlete ödediği Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) ve Katma Değer Vergisi (KDV) gibi kalemler alt alta toplanarak, ‘devlete şu kadar vergi katkısında bulunduk’ diye gösteriliyor. Bu da tamamen yanlış ve aldatmacadan ibaret. Tüketicinin, yani senin, benim vatandaşın ödediği vergiyi sahiplenmekten, vergi ödemeye aracılık etmekten başka bir şey değil.

            Evet, bu vergiler tüketici ödüyor. Şirketlerin ödediği vergi değil. Kazancın vergisi hiç değil. Büyük guruplar malum olduğu üzere kazancın vergisini, ancak vergi denetim elamanları inceleyip, ceza kestikten sonra ödemek zorunda kalıyorlar. Ve 13 milyon TL ile kıyaslanamayacak vergi cezalarının kesildiğini kamuoyu gayet net biliyor.

            Rekortmenliği etkileyen iki kalem var;

1-      Kar dağıtım (temettü)

2-      Kira gelirleri

            Bizdeki rekortmenler de, daha önceki rekorlarına helal gelmesin diye iki unsuru kullanıp, İstanbul’un, Ankara’nın veya Türkiye’nin önde gelen isimleri oluyorlar. Eğer beyanda bulunmayıp, rekortmen olmazlar ise kamuoyunda ne oldu denecek? Peki, Eczacıbaşı, Sabancı, Çalık, Sanko gibi gurupların patronları vergi ödemiyor mu?

         Vergi Nasıl Kaçırılıyor?

            Gerçek performansı şahısların gelir vergileri göstermediğine göre bu sistemden neden vazgeçilmiyor? Ayrıca rekortmenlerin şirketleri ve diğer büyük guruplar, otofinasman yöntemiyle kar dağıtmıyor. Gelir şirket bünyesinde tutuluyor. Bu durumda devlete vergi ödemek yerine üzerine alacaklı pozisyona geçiyorlar. Ve diğer vergi kalemleriyle (KDV gibi) mahsuplaşıyorlar.

            Büyük gurupların güzel de bir savunması var; ‘Benim şirketim var ki, bu kadar vergiye aracılık ediyorum. Şirketim olmazsa bu vergilerde olmaz.’ Fakat durum öyle değil. Bu ülkenin nüfusu 70 milyon ise bu tüketiciye petrol satacak ve ondan aldığı üçte iki oranındaki vergiye aracılık edecek müteşebbis her zaman olur. Türkiye’nin ihtiyaç duyduğu üçte ikilik maktu vergi oranı değil. Çünkü onun vatandaş zaten ödüyor. Şirketlerin toplayıp kanunen devlete ödemesi gerekiyor. Peki, bu şirketler kazancın vergisi olarak ne ödüyor? 

            Türkiye’de şahıs ile şirket ilişkisi kurulmadığı takdirde bu devran böyle sürüp gidecek.

            Meslek gurupları içinde aynı şey söz konusu. Gelir vergisinde meslek gurupları içinde de yıllardır noterler birinci sırada yer alıyor. Çok kazandıklarından değil, kazandıklarını kaçıramadıklarından. Yoksa doktorlar, avukatlar, nalburlar, sanatçılar daha az kazanmıyor.

            Gelir vergisi sistemi delik deşik olunca, ortaya yüzde 35 oranında bir gelir vergisi rakamı çıkıyor, ama ödeyen çıkmıyor.